หนังสือเดินทางชั่วคราวพม่าโฉมใหม่
เปลี่ยนไวจนใครก็ตามไม่ทัน !!!!
นับแต่กระทรวงแรงงานบรรลุข้อตกลงกับรัฐบาลพม่า ในการตั้งศูนย์พิสูจน์สัญชาติในไทยเพิ่ม 5 แห่ง ได้แก่ กรุงเทพมหานคร สมุทรสาคร สมุทรปราการ สุราษฎร์ธานีและเชียงใหม่ (จากเดิมมีอยู่ 3 แห่งที่เชียงราย ตากและระนอง) ตั้งแต่ต้นปี 2555 นัยว่านอกจากเป็นการอำนวยความสะดวกแก่แรงงานข้ามชาติจากประเทศพม่าที่อาศัยและทำงานในประเทศไทยที่ไม่ต้องอดตาหลับขับตานอนเบียดเสียดยัดเยียดไปทำหนังสือเดินทางถึงชายแดนหรือเสียกำลัังการผลิต หรือเสียค่ารถโดยสารไปยังศูนย์พิสูจน์สัญชาติเดิมทั้ง 3 แห่ง ที่จังหวัดเมียวดี จังหวัดเกาะตอง (เกาะสอง) และจังหวัดท่าขี้เหล็ก ประเทศพม่า
passport ออกได้.. ก็เปลี่ยนใหม่ได้
สิ่งที่สร้างความลึกลับซับซ้อน..ซ่อนเงื่อนเพื่อนงงแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง ด้วยจู่ๆรัฐบาลพม่าก็ประกาศเปลี่ยนรูปแบบหนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport) ของแรงงานพม่าที่ผ่านการพิสูจน์สัญชาติ (Nationality Verification) จากเล่มสีแดงเป็นเล่มสีม่วงแบบไม่มีปี่ไม่มีขลุ่ย จากที่ก่อนหน้านี้ไม่นานเพิ่งประกาศขยายอายุของหนังสือเดินทางชั่วคราวจากไม่เกินครั้งละ 2 ปี (รวมเป็น 4 ปี) เป็นไม่เกินครั้งละ 3 ปี รวมเป็น 6 ปี และเปลี่ยนรูปแบบของบัตร Overseas Worker เสียใหม่
ลำพังแรงงานรายใหม่ที่เพิ่งพิสูจน์สัญชาติคงไม่เป็นปัญหานัก แต่กับแรงงานรายเก่าที่พิสูจน์สัญชาติ และหนังสือเดินทางที่จะมีอายุครบ 4 ปี (ต่ออายุครั้งละ 2 ปี รวม 2 ครั้ง) จะต้องไปขยายอายุหนังสือเดินทาง หรือเปลี่ยนไปออกเล่มเป็นแบบใหม่สีม่วงแทนเล่มสีแดงที่ครบอายุวีซ่าสองปีทุกคน (โดยทางการพม่าจะไม่ผลิตหนังสือเดินทางเล่มสีแดงอีกต่อไป) และนั่นเท่ากับถึงเวลาแรงงานต้องเสียเงิน (กันอีกแล้ว)...
ลำพังแรงงานรายใหม่ที่เพิ่งพิสูจน์สัญชาติคงไม่เป็นปัญหานัก แต่กับแรงงานรายเก่าที่พิสูจน์สัญชาติ และหนังสือเดินทางที่จะมีอายุครบ 4 ปี (ต่ออายุครั้งละ 2 ปี รวม 2 ครั้ง) จะต้องไปขยายอายุหนังสือเดินทาง หรือเปลี่ยนไปออกเล่มเป็นแบบใหม่สีม่วงแทนเล่มสีแดงที่ครบอายุวีซ่าสองปีทุกคน (โดยทางการพม่าจะไม่ผลิตหนังสือเดินทางเล่มสีแดงอีกต่อไป) และนั่นเท่ากับถึงเวลาแรงงานต้องเสียเงิน (กันอีกแล้ว)...
![]() |
หนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport) แบบเดิม สีแดง
ภาพจาก http://bangkok.immigration.go.th
|
![]() |
หนังสือเดินทางชั่วคราว (Temporary Passport) แบบใหม่ สีม่วง ภาพจาก Bangkok Post |
![]() |
ตราประทับของสถานทูตที่ขยายอายุหนังสือเดินทาง ภาพจาก Visa Companar |
จากการสังเกตการณ์ ณ ศูนย์พิสูจน์สัญชาติแรงงานพม่าที่สมุทรปราการ สมุทรสาคร และกทม. กรมการจัดหางานใช้ระบบให้บริษัทเอกชนดำเนินการออกเล่มหนังสือเดินทาง ซึ่งภาพรวมยังเป็นไปอย่างล่าช้า เพราะแรงงานหลายคนเดินทางไปเข้าคิวตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้น รอแล้วรอเล่ากว่าจะได้กลับก็หลังพระอาทิตย์ตก โดยเฉพาะที่สมุทรสาครมีแรงงานมารอคิวอย่างหนาแน่น (รวมทั้งที่มาจากจังหวัดอื่นๆ ทั้งชลบุรี นครปฐม ฯลฯ) ถึงขั้นปูที่นอนรอ กว่าจะเสร็จกระบวนการทั้งสัมภาษณ์ประวัติ ถ่ายรูป พิมพ์ลายนิ้วมือ ประทับวีซ่าโดยตม.ก็ปาเข้าไปสี่ทุ่ม ส่วนนายหน้าไทยและนายหน้าพม่าก็มาปักหลักกันอย่างเอิกเกริก พลอยให้ร้านค้าอาหารบริเวณใกล้เคียงต่างก็ขายดิบขายดีไปตามกัน...
![]() |
ผังขั้นตอนพิสูจน์สัญชาติ |
![]() |
หลับจนตื่น...ก็ยังไม่ถึงคิวเราเสียที |
![]() |
แรงงานพม่าที่ศูนย์พิสูจน์ฯสมุทรสาครเข้าแถวรอรับการพิสูจน์สัญชาติจนดึกดื่น |
ภาพรวมของระบบการพิสูจน์สัญชาติแรงงานข้ามชาติจากประเทศลาว พม่า กัมพูชาในประเทศไทยล้วนดำเนินการโดยผ่านบริษัทเอกชนทั้งสิ้น ซึ่งมีทั้งข้อดีและข้อเสีย โดยข้อดีได้แก่ความสะดวกที่ภาครัฐไม่ต้องระดมสรรพกำลังบุคลากรเจ้าหน้าที่ไปดำเนินการพิสูจน์สัญชาติเอง แต่ข้อเสียที่ชัดเจนคือการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายจากแรงงานสูงกว่าต้นทุนที่แท้จริงและแรงงานก็เหมือนถูกมัดมือชกให้จ่ายเงินเหล่านั้น ขณะที่บริษัทนายหน้าบางแห่งเรียกเก็บค่าใช้จ่ายหยุมหยิมยิบย่อย แต่กลับไม่มีใบเสร็จรับเงิน
นอกจากนี้ หมายเลขหนังสือเดินทาง (passport no.) ของแรงงานที่ได้รับหนังสือเดินทางรูปแบบใหม่ จะเป็นตัวอักษรขึ้นต้นด้วย T ตั้งแต่หมวด TA เป็นต้นไป เช่น ของสมุทรปราการเป็น TF ส่วนสมุทรสาครเป็น TE ไม่ใช่ KT, MWD และ TCL เช่่นในอดีต (ได้แก่ จังหวัดเกาะสอง เมียวดีและท่าขี้เหล็ก ตามลำดับ) โดยหนังสือเดินทางฉบับใหม่ของคนเก่า จะระบุหมายเลขหนังสือเดินทางทั้งเก่าและใหม่ไว้คู่กัน ซึ่งน่าสนใจว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่จะต้องมาตั้งต้นทำความเข้าใจเอกสารใหม่เหล่านี้ และแรงงานจะต้องลำบากกันอีกหรือไม่...
ข้อแตกต่างระหว่างหนังสือเดินทางแบบเก่าและแบบใหม่
หนังสือเดินทางชั่วคราวรูปแบบใหม่มีรูปลักษณ์ที่สวยงามดูเป็นมาตรฐานยิ่งขึ้น (น่าจะเรียกได้ว่ายุค 2 G : 2 Generation) ทั้งภาพถ่ายที่สแกนลงไปในหน้ากระดาษ และข้อมูลส่วนบุคคลถูกจัดพิมพ์ด้วยระบบคอมพิวเตอร์ ต่างจากเล่มสีแดงที่กระบวนการจัดทำ ใช้วิธีติดภาพถ่ายแล้วเคลือบพลาสติก ขณะที่รายละเอียดข้อมูลส่วนบุคคลจะใช้วิธีที่เขียนด้วยลายมือ ทำให้บางครั้งอ่านตัวอักษรหรือเลขไม่ชัดเจน ซึ่งผู้รู้บางท่านให้ความเห็นว่าเป็นกระบวนการออกหนังสือเดินทางเดิมไม่เป็นไปตามมาตรฐานสากลเท่าที่ควร หรือง่ายต่อการปลอมแปลงเอกสารนอกจากนี้ หมายเลขหนังสือเดินทาง (passport no.) ของแรงงานที่ได้รับหนังสือเดินทางรูปแบบใหม่ จะเป็นตัวอักษรขึ้นต้นด้วย T ตั้งแต่หมวด TA เป็นต้นไป เช่น ของสมุทรปราการเป็น TF ส่วนสมุทรสาครเป็น TE ไม่ใช่ KT, MWD และ TCL เช่่นในอดีต (ได้แก่ จังหวัดเกาะสอง เมียวดีและท่าขี้เหล็ก ตามลำดับ) โดยหนังสือเดินทางฉบับใหม่ของคนเก่า จะระบุหมายเลขหนังสือเดินทางทั้งเก่าและใหม่ไว้คู่กัน ซึ่งน่าสนใจว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจในพื้นที่จะต้องมาตั้งต้นทำความเข้าใจเอกสารใหม่เหล่านี้ และแรงงานจะต้องลำบากกันอีกหรือไม่...
![]() |
หนังสือเดินทางแบบเก่า เขียนด้วยลายมือ |
![]() |
หนังสือเดินทางรูปแบบสวยงาม เป็นสากล
สังเกตว่าจะมีหมายเลขหนังสือเดินทางตรงมุมบนด้านขวา
ทั้งหมายเลขปัจจุบัน และหมายเลขเก่า (Old passport No.)
โดยแรงงานจะต้องหันมาใช้หมายเลขใหม่นี้ทั้งหมด |
![]() |
ก่อนจะมาเป็น passport |
ค่าใช้จ่ายการพิสูจน์สัญชาติและเปลี่ยนเล่มหนังสือเดินทาง
ตัวอย่างที่พบด้วยตนเองเช่น ค่าบริการเปลี่ยนเล่มหนังสือเดินทางชั่วคราวของแรงงานที่เคยพิสูจน์สัญชาติ(มีหนังสือเดินทางเล่มสีแดง) อัตราปกติเพียง 550 บาท แต่ถึงเวลากลับถูกบริษัทเก็บค่าธรรมเนียมต่างๆเกินที่กำหนด นอกจากนี้ ในกรณีแรงงานข้ามชาติที่อายุจริงไม่ถึง 18 ปี นายหน้าบางรายจะเรียกเก็บค่าใช้จ่ายหรือเงินกินเปล่าเพิ่มอีกคนละประมาณ 500 บาท
ล่าสุด รัฐบาลขยายระยะเวลาการพิสูจน์สัญชาติออกไปอีกจนถึงวันที่ 14 ธันวาคม 2555 (เป็นอย่างน้อย) โดยประมาณว่ามีแรงงานข้ามชาติชาวพม่ารับการพิสูจน์สัญชาติแล้วประมาณ8แสนคน(คมชัดลึก,2มิถุนายน2555)
![]() |
ป้ายภาษาพม่าระบุค่าใช้จ่ายเปลี่ยนหนังสือเดินทางเป็นเงิน 550 บาท และค่าธรรมเนียมต่ออายุ VISA 330 บาท |
ท้ายสุดนี้ ผู้เขียนเองในฐานะที่คลุกคลีกับแรงงานจากพม่าอยู่บ้าง และประเด็น Passport เป็นหัวข้อการสนทนายอดนิยมของแรงงานเหล่านี้มาตลอดสามสี่ปี และส่วนตัวก็เห็นด้วยต่อกระบวนการออกหนังสือเดินทาง (พิสูจน์สัญชาติ) ที่เป็นมาตรฐาน ทำให้ปรับสถานะเป็นแรงงานถูกกฎหมาย ส่วนแรงงานข้ามชาติอย่างไรเสียก็ต้องจำยอมจ่ายเงินอย่างไม่อาจขัดขืนอยู่แล้ว ขณะที่ยังปรากฏสถานการณ์ที่แรงงานข้ามชาติถูกคุกคามด้วยข้อหาต่างๆนานา แล้วแต่ผู้มีอำนาจจะสรรหามากำนัล รวมไปถึงสภาพปัญหาหนึ่งที่คาดไม่ถึงว่าจะเกิดคือ... การนำหนังสือเดินทางชั่้วคราวไปจำนำแลกเงินสด ซึ่งพบว่าบริษัทเอกชนที่รับพิสูจน์สัญชาติบางแห่งดำเนินการลักษณะท้าทายกฎหมายอยู่.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น